Vandaag stond ik bij Preva in Mol op een DEXA-apparaat. Tien minuten stil liggen terwijl een röntgenstraal over mijn lichaam bewoog. Het rapport dat eruit kwam: 7,1% lichaamsvet.
Gisteren stond ik op mijn Fitdays-weegschaal thuis. Die zei 10,8%.
Dat is een verschil van 3,7 procentpunt. Op een lichaam van 85 kilo is dat zo'n 3 kilo vetmassa waar de twee machines het oneens over zijn. Drie kilo is een mens-hoofd vol onzekerheid.
Welke klopt? Allebei. En geen van tweeën. Laat me uitleggen.
Wat BIA eigenlijk doet
Een BIA-weegschaal — ook al kost-ie €300 zoals de mijne — meet geen vet. Hij meet weerstand. Een klein stroompje loopt door je voeten naar boven, en de weegschaal kijkt hoe snel het terugkomt. Vet geleidt slecht, spier en water geleiden goed. Uit dat verschil schat een formule hoeveel vet je hebt.
Die formule is gemiddeld gemaakt — op basis van duizenden mensen. Als jij gemiddeld bent, klopt-ie redelijk. Als jij niet gemiddeld bent — atletisch, lean, uitgedroogd, net getraind, net gegeten — loopt hij uit de pas.
Mijn Fitdays overschat mijn vet structureel met 3-4%. Altijd. Elke dag. Dat weet ik nu. Maar dat ontdek je niet door naar de weegschaal te staren — dat ontdek je door een DEXA ernaast te leggen.
Wat DEXA dan wel doet
DEXA is de gouden standaard. Twee verschillende röntgenstralen scheiden je lichaam in drie componenten: botmassa, vetmassa, magere massa. Geen schattingen op basis van geleidbaarheid — echte dichtheidsmeting.
Mijn uitslag:
- Vet: 6,1 kg (7,1%)
- Mager: 76,7 kg
- Bot: 3,4 kg (T-score 0,6 — stevige botten)
- A/G ratio: 0,95 — een beetje buikneiging, maar gezond
Dat zijn getallen waar ik blij mee ben. Eerlijk.
Maar ook DEXA liegt soms.
Kleine zijstap: dit kostte me €25
Niet €200. Dat is wat DEXA-scans in Nederland gemiddeld kosten, en dat is waarschijnlijk de reden waarom de meeste mensen er nooit eentje laten doen. In België is het een ander verhaal. Bij een multidisciplinaire praktijk zoals Preva hoort DEXA gewoon bij het aanbod — naast dieetkunde, podologie, logopedie. Voor €25.
Voor een Nederlander die de grens oversteekt: gooi op de terugweg in België je tank vol. Het prijsverschil met Nederland haalt snel €15-25 op een volle tank. De scan heeft zich al terugverdiend voordat je thuis bent. De enige echte kost is je tijd.
Waarom noem ik dit? Omdat het betekent dat DEXA voor veel meer mensen een haalbare jaarlijkse meting is dan ze denken. Niet één keer uit nieuwsgierigheid, maar een ijkpunt dat je elke 6-12 maanden kunt herhalen. Dat verandert het spel.
De grenzen van DEXA
Hydratie. Als ik goed gehydrateerd ben meet DEXA meer "lean mass." Als ik uitgedroogd op de scan kom — zoals ik vanochtend, omdat ik net een trainingsdag had — meet hij minder. Een verschil van 1-2 liter water kan 1% van je BF-meting bewegen.
Kleding, positie op de tafel, of mijn handen tegen mijn dijen of ernaast lagen — allemaal dingen die de scan beïnvloeden. En DEXA-apparaten van verschillende merken geven verschillende uitkomsten. Een Lunar scan (zoals de mijne) leest structureel 1-2% lager dan een Hologic.
Dus zelfs "7,1% op DEXA" is niet dé waarheid. Het is een nauwkeurige schatting op één specifiek moment, met één specifiek apparaat, met één specifieke hydratatiestatus.
En dan de spiegel
Ik keek vanmorgen in de spiegel. Bovenste vier abs zichtbaar, serratus begint te tekenen, vasculairiteit in de onderarmen. Maar de volle zes abs — die onderste twee waar elke man naar kijkt — zijn er nog niet. Ik zag een lichaam dat lean is, niet één dat "klaar" is.
De spiegel liegt ook.
Als ik moe ben, als ik pas wakker ben, als het licht verkeerd valt, als ik net gegeten heb, als ik pompte in de gym — het beeld verandert. Hetzelfde lichaam kan er 's ochtends uitzien als 8% en 's avonds als 11%. Dat heet visueel BF% en het is een biased meetinstrument dat mijn eigen hersenen bedient.
Body dysmorphia is daar het extreme van. Mensen zien zichzelf dikker dan ze zijn. Of dunner. Of — in bodybuilder-circles — nooit gespierd genoeg. De spiegel kan een eerlijke gids zijn of een sabotagemiddel, afhankelijk van je mentale staat die dag.
Het ding dat ik pas vanavond doorhad
Mijn 100-dagen cut had 9% BIA als doel. Vertaald naar wat ik in de spiegel wilde zien: een volle sixpack. Ik dacht dat die twee hetzelfde waren.
Ze zijn dat niet.
Voor de meeste mannen ligt de volle sixpack niet op 9% BIA, maar op 5-5,5% DEXA. Bovenste vier abs zichtbaar? Die zijn er rond 7% DEXA — waar ik nu zit. De onderste twee komen pas wanneer die laatste 1,5-2% eraf is. Dat is niet falen, dat is anatomie.
Dus het werkelijke beeld is niet "doel bereikt, klaar." Het is: ik zat vijf maanden naar het verkeerde getal te kijken. Mijn BIA gaf me 9% als bestemming; DEXA laat zien dat 5% de bestemming is — en dat ik daar dichterbij sta dan ik dacht.
Ik had nog 1,8% BIA te gaan. Dat voelde als 75 dagen grinden. In werkelijkheid heb ik nog 1,5 kg vet te verliezen op DEXA. Dat is 6-8 weken, geen 75 dagen.
Het meetinstrument was niet fout. Het ijkpunt was fout.
Het meetinstrument was niet fout. Het ijkpunt was fout.
Wat er dan wel toe doet
Drie datapunten: Fitdays, DEXA, spiegel. Geen van drieën vertelt me de hele waarheid. Maar samen vormen ze een eerlijker beeld dan één van drieën alleen.
En hier is wat eigenlijk de doorslag geeft: hoe ik me voel.
- Ik slaap diep.
- Ik heb energie als ik wakker word.
- Mijn trainingen worden sterker, niet zwakker.
- Mijn stemming is stabiel.
- Mijn vrouw zegt dat ik er scherp uit zie.
- Mijn kleren vallen anders. Broeken die drie maanden geleden strak zaten, hangen nu.
Dát is het echte dashboard. De cijfers zijn nuttig als input, maar de output die telt is hoe je lichaam en je hoofd zich voelen.
Ik heb in het verleden fases gehad waarin de weegschaal "goed" was maar ik me slecht voelde — moe, chagrijnig, elke training een worsteling. Dat is geen succes. Dat is een lichaam dat protesteert terwijl een getal doet alsof alles in orde is.
Hoe mijn journey nu is aangepast
Het oude plan: 100 dagen cutten, peak rond 5 juli, recoveren. Rechtlijnig. Eén fase, één einddatum, één doel.
Het nieuwe plan, gebaseerd op de DEXA-data en de kalender:
Fase 1 — Reverse diet (22 april - 18 mei, 4 weken) Geen cut meer. Calorieën gradueel omhoog van ~2500 naar ~2950. Eiwit hoog houden (200g) voor muscle memory recovery. Doel: metabolisme herstellen, leptine normaliseren, spiergroei op deze lean state meenemen. Verwacht gewicht: 85 → 87 kg, grotendeels glycogeen en spier.
Fase 2 — Zomer cut (19 mei - 15 juli, 8 weken) Korte, scherpe cut naar 5,5-6% DEXA. Peak op 13-15 juli. Start tijdens de Polen trip (5+ juni). Deze cut is agressiever dan de eerste, maar korter, en op een uitgeruste basis. Doel: de onderste twee abs.
Fase 3 — Post-peak reverse (16 juli - 12 augustus) Na de peak weer rustig omhoog naar maintenance. Hormonaal herstel. Wegen 2-3x per week om BDD te voorkomen.
Fase 4 — Natural lean growth (13 augustus - 31 oktober) Geen supplementen meer. Rustige lean bulk naar 89 kg, BF% tussen 9-11%. Bloedwaarden half augustus. Spiergroei zonder de cut-mentaliteit.
Formari schakelt mee. Macro-targets, stappen-doelen, trainingsschema, mijlpalen — alles verschuift automatisch van cut-modus naar reverse-modus. Niet omdat ik dat met de hand heb ingevoerd, maar omdat het systeem detecteert dat het fase-doel is gehaald en de volgende fase aanzet.
Niet alles werkte vandaag 100% automatisch. Ik ontdekte een paar bugs in de fase-transitie logica juist omdat ik mijn eigen DEXA invoerde. Dat is het voordeel van je eigen eerste gebruiker zijn: je ziet waar het kraakt. Die fixes staan op de lijst.
Het principe staat wél: geen enkel meetinstrument krijgt het laatste woord, en hoe je je voelt is altijd een meetwaarde.
Wat nu
Mijn 100-dagen cut stopt vandaag, op dag 25. Niet omdat ik gefaald heb. Niet omdat ik "klaar ben." Omdat ik een beter kompas heb gekregen, en dat kompas zegt: de route naar het echte doel is korter dan je dacht, maar je moet een andere afslag nemen.
Dus: reverse in plaats van doorcutten. Spiermassa oppakken in plaats van verliezen. En dan in juli, als het zomer is, de laatste 1,5% eraf voor de volle sixpack. Eén korte cut, op het juiste moment, met een sterker lichaam als uitgangspunt.
Dat is een betere strategie dan ik had zonder de DEXA.
Drie dingen om mee te nemen:
Geen enkel meetinstrument vertelt de hele waarheid. Niet je weegschaal. Niet de DEXA. Niet de spiegel. Gebruik ze allemaal, vertrouw geen één blind.
Hoe je je voelt is het echte signaal. Slaap, energie, stemming, trainingsprestaties, hoe je kleren vallen. Dat zijn geen zachte cijfers — dat zijn de outputmetrics waarvoor de rest bedoeld is.
Het ijkpunt doet er meer toe dan het meetinstrument. Een perfecte meting op het verkeerde doel is nog steeds het verkeerde doel. DEXA gaf me niet alleen een nauwkeuriger getal, het gaf me een nauwkeurigere bestemming.
Vandaag klopt beide. Dat is mooi. Maar ik blijf ze checken, want lichamen veranderen en dashboards liegen.
Gescand bij Preva — Mol
De DEXA voor deze blog is gedaan bij Preva aan de Turnhoutsebaan 301 in Mol. Multidisciplinaire praktijk: dieetkunde, dexascanning, logopedie, podologie, kinderpsychologie, ergotherapie — alles onder één dak. Toen ik vertelde wat ik aan het bouwen was met Formari werd er enthousiast meegedacht. Dank daarvoor — en als jij in de buurt van Mol een betrouwbare body composition scan wilt: hier is het adres.
Rob
Probeer Formari
Formari is momenteel in gesloten beta. Wil je als een van de eersten toegang?